اما آنچه مربوط به صنعت است . صنعت در عصر امراى طوايف رواج بسيار داشت چون آهنگرى و مسگرى و شيشه‌گرى و بافندگى . بخصوص صنعت پارچه‌بافى مهمترين صنعت اندلس در عصر ملوك الطوايف بوده است . تنها در شهر المريه پنج هزار بافنده بوده‌اند كه بهترين و زيباترين و فاخرترين پارچه‌ها را مىبافته‌اند . كشتيها از بنادر مشرق و ايتاليا با انواع مال التجاره به المريه و ديگر شهرهاى مرزى مىآمدند و با انواع كالاهاى اندلسى بازمىگشتند . در عصر ملوك الطوايف شهرهاى مرزى اشبيليه و المريه و بلنسيه و دانيه و سرقسطه از تجارت خارجى سودهاى كلان حاصل مىكردند . خلاصهء كلام آنكه دولتهاى طوايف آميزه‌اى از ضعف و قوت بوده‌اند : ضعف بناى سياسى و نظامى و قوت ميراث مادى و مدنى ؛ انحلال عمومى اجتماعى و پيشرفت درخشان فكرى . و آنچه در اين آميزهء متناقض بيش از هرچيز جلب‌نظر مىكند ضعف روحيهء دينى و ميهنى بود ، به صورتى كه در ميان امت اندلس و در تاريخ آن حتى در بدترين دورانهاى فتنه و آشوب سابقه نداشته است . سالهاى پيش در اين‌سو گسستگى سياسى و نظامى بود و در آن‌سو در ممالك مسيحى قوت و تفوق ؛ ولى هرگز روزگار اندلس به آن درجه از ضعف و تسليم در برابر دول مسيحى نرسيد كه در ايام ملوك الطوايف . تنها در عصر ملوك الطوايف بود كه اندلس به اين وضع دلخراش گرفتار شد ؛ وضعى كه با طبيعت امت اندلسى كه در طول تاريخ خود به شجاعت و شهامت و سرافرازى و فداكارى در راه دين و وطن شهرت فراوان داشت ، هيچ سازگار نبود . اكنون مىتوانيم به تاريخ امارات و جمهوريهاى ايتاليايى در دو قرن چهاردهم و پانزدهم - يعنى دورهء تجديدحيات - نظر افگنيم . بسيارى از خصوصياتى را كه ملت اندلس در عصر ملوك الطوايف با آن دست به گريبان بود در آنجا نيز مشاهده مىكنيم . در آنجا نيز امراى ستمگر بودند و جنگهاى داخلى كه سبب برهم خوردن روحيهء وحدت و ايجاد تفرق كلمه مىشد . در آنجا نيز جمهوريها بر ضد يكديگر از دشمن خارجى مدد مىگرفتند و بدين سبب قدرت دفاعى خويش را از دست مىدادند . در آنجا نيز ديندارى و اخلاق روى در سراشيب سقوط نهاده بود ، ولى در همان هنگام آن نهضت عظيم علمى و ادبى به وجود آمد ؛ نهضتى كه ايتاليا در تمام طول حيات خود همانند آن را نديده بود . همان امراى ستمكار از حاميان آن بودند و با بذل مال